Na rynku regularnie pojawiają się nowe firmy pożyczkowe – część to rzeczywiście nowe podmioty, część to rebrandingi istniejących spółek lub nowe marki uruchomione przez już działające grupy kapitałowe. Mechanizm wejścia na rynek jest zawsze ten sam: atrakcyjna oferta dla nowych klientów, często pierwsza pożyczka bezpłatna, agresywna widoczność w wyszukiwarkach. To co powinno towarzyszyć tej atrakcyjności – a rzadko towarzyszy przy pierwszym kontakcie – to lektura dwóch dokumentów: formularza informacyjnego i wzoru umowy. Oba są dostępne przed podpisaniem. Oba mają charakter prawnie wiążący po podpisaniu.
Formularz informacyjny – co musi zawierać i gdzie go szukać
Każda instytucja pożyczkowa ma ustawowy obowiązek dostarczenia formularza informacyjnego przed zawarciem umowy. Formularz sporządzany jest na standardowym wzorze określonym przepisami – jego struktura jest identyczna niezależnie od firmy, co umożliwia porównywanie ofert bez konieczności analizowania nieporównywalnych dokumentów. Kluczowe pozycje, które należy zidentyfikować w pierwszej kolejności:
RRSO – Rzeczywista Roczna Stopa Procentowania. Przy chwilówce na 30 dni wartości rzędu 300% są rynkowym standardem wynikającym z matematyki annualizacji, nie z nieuczciwości firmy. Liczba sama w sobie nic nie mówi – istotne jest to ile złotych zapłacisz za konkretną kwotę w konkretnym terminie.
Całkowita kwota do zapłaty. Jedna liczba wyrażona w złotych – kapitał plus wszystkie koszty. To jest jedyna liczba, która pozwala ocenić rzeczywisty koszt produktu bez konieczności rozumienia formuły RRSO.
Harmonogram spłat lub termin jednorazowej spłaty. Przy chwilówce: data dzienna, do której środki muszą wpłynąć na rachunek pożyczkodawcy. Nie data wysłania przelewu – data zaksięgowania. Przy przelewie realizowanym wieczorem przed terminem ryzyko opóźnienia wynikającego z sesji rozliczeniowej ELIXIR jest realne.
Koszty w przypadku opóźnienia. Odsetki za opóźnienie, maksymalna stawka określona przepisami, ewentualne opłaty windykacyjne. Nowe firmy, chcąc wyróżnić się na rynku, czasem stosują zerowe koszty przy pierwszej pożyczce i jednocześnie agresywne stawki przy nieterminowej spłacie. Formularz informacyjny to ujawnia – strona internetowa zazwyczaj nie.
Warunki prolongaty. Koszt przedłużenia terminu spłaty wyrażony procentowo lub kwotowo od pożyczonej sumy. Szczegółowo opisuję ten mechanizm i jego konsekwencje w osobnym wpisie o rolloverze – warto go znać przed podpisaniem, nie po.
Wzór umowy – pięć klauzul, które czyta się jako ostatnie i powinno się czytać jako pierwsze
Wzór umowy jest dokumentem jawnym – każda legalna instytucja pożyczkowa wpisana do rejestru KNF ma obowiązek udostępnić go na stronie przed złożeniem wniosku. Jeśli wzoru umowy nie ma w widocznym miejscu lub firma twierdzi, że udostępni go dopiero przy podpisaniu – to naruszenie przepisów i sygnał do poszukania innego pożyczkodawcy.
Pięć elementów umowy wymagających szczególnej uwagi przy nowym podmiocie:
Dane identyfikacyjne pożyczkodawcy i numer wpisu w Rejestrze Instytucji Pożyczkowych KNF. Numer rejestru powinien być w umowie. Jego weryfikacja w rejestrze KNF zajmuje 30 sekund i potwierdza legalność działalności. Brak numeru lub brak wpisu w rejestrze dyskwalifikuje podmiot.
Definicja „całkowitej kwoty do zapłaty” w rozumieniu konkretnej umowy. Powinna obejmować kapitał, odsetki, prowizję i wszystkie inne opłaty wynikające z umowy. Jeśli formularz informacyjny i umowa różnią się w tej kwestii – priorytet ma umowa.
Warunki wypowiedzenia umowy przez pożyczkodawcę. Część umów zawiera klauzule pozwalające wypowiedzieć umowę i żądać natychmiastowej spłaty całości przy przekroczeniu terminu o więcej niż określoną liczbę dni. Przy pożyczce ratalnej może to oznaczać obowiązek jednorazowej spłaty kilkunastu pozostałych rat.
Sposób i termin doręczania zawiadomień. SMS i e-mail jako prawnie skuteczne formy doręczenia wezwania do zapłaty lub wypowiedzenia umowy to standard – ale numer telefonu i adres e-mail podane przy wniosku muszą być aktualne przez cały okres pożyczki. Niedoręczenie z powodu nieaktualnych danych nie zwalnia z obowiązku spłaty ani nie wstrzymuje naliczania kosztów.
Zabezpieczenia. Weksel in blanco, cesja wierzytelności, poręczenie – jeśli umowa przewiduje którekolwiek z tych zabezpieczeń, deklaracja wekslowa lub aneks dotyczący zabezpieczenia jest równie ważnym dokumentem co sama umowa. Podpisanie zabezpieczenia bez przeczytania jego warunków to błąd z konsekwencjami niezależnymi od tego, czy pożyczka zostanie spłacona w terminie.
Aktualne zestawienie firm z dostępnymi wzorami umów i formularzami informacyjnymi znajdziesz w pożyczkach online. Przy nowych podmiotach wchodzących na rynek zawsze warto sprawdzić datę wpisu w rejestrze KNF – firma działająca krócej niż rok ma krótszą historię operacyjną i mniej opinii klientów dostępnych do weryfikacji niż podmioty z kilkuletnim stażem.
Dziennikarz ekonomiczny i śledczy, programista systemów wspomagających finanse. Analityk Faraon24.pl
Od 2005 roku specjalizuję się w finansach zdobywając doświadczenie w pracy w bankach. Od 2014 roku, czyli od samego początku, uczestniczę w projekcie Faraon24.
Jako programista z wykształcenia, z powodzeniem wdrożyłem wiele systemów w bankach, administracji państwowej oraz w sektorze prywatnym, w tym w korporacjach.
Przed rozpoczęciem kariery w finansach zajmowałem się wywiadem gospodarczym, zabezpieczeniami informacji cyfrowych i mienia oraz biometrią. Te różnorodne doświadczenia łączę, pracując jako informatyk śledczy co pozwala mi na kompleksowe podejście do zagadnień związanych z finansami, bezpieczeństwem i technologią.
Doświadczenie z kredytami i pożyczkami zdobywałem nie tylko w bankach i firmach pożyczkowych, mam również osobiste doświadczenie z kredytami gotówkowymi, kredytem mieszkaniowym oraz pożyczkami gotówkowymi w tym z paroma chwilówkami.
mail: straus@faraon24.pl lub michaelstraus@faraon24.pl