Estońskie OÜ, litewskie UAB i rejestr upadłości w e-Justice – jak sprawdzić zagranicznego pożyczkodawcę gdy polski KRS nic nie pokazuje

Polski rynek pożyczek pozabankowych nie jest rynkiem wyłącznie polskich spółek. Część podmiotów widocznych w zestawieniach chwilówek to firmy zarejestrowane w innych krajach Unii Europejskiej, działające w Polsce przez oddziały, spółki zależne lub bezpośrednio na podstawie swobody świadczenia usług w UE. Credy to Traffic Control OÜ zarejestrowane w Tallinie w Estonii. Cashtero działa przez Finceptiv OÜ – również Estonia. To nie jest wyjątek, to model coraz szerzej stosowany przez fintechy pożyczkowe korzystające z korzystnego prawa spółek w krajach bałtyckich.

Dla pożyczkobiorcy oznacza to jedno: wpisanie nazwy firmy w polskim KRS lub na gov.pl może dać wynik pusty lub pokazać wyłącznie oddział, nie spółkę matkę. Weryfikacja zagranicznego pożyczkodawcy wymaga sięgnięcia do rejestrów unijnych – a te są dostępne bezpłatnie i w języku polskim.

Portal e-Justice i rejestry działalności gospodarczej w 27 krajach UE – jak z nich korzystać

Europejski portal e-sprawiedliwości udostępnia scentralizowany dostęp do rejestrów działalności gospodarczej, upadłości i nieruchomości wszystkich państw UE. Punkt wyjścia to sekcja rejestrów na portalu e-Justice, która agreguje linki do wyszukiwarek na poziomie unijnym i krajowym. Od czerwca 2017 roku rejestry działalności gospodarczej wszystkich państw UE zostały połączone – szczegóły dla każdego kraju dostępne są przez zestawienie rejestrów działalności gospodarczej w państwach UE, gdzie kliknięcie flagi kraju przenosi do opisu tamtejszego rejestru i jego wyszukiwarki.

Estońskie OÜ (Osaühing – odpowiednik polskiej spółki z o.o.) weryfikuje się przez e-äriregister.rik.ee – estoński rejestr handlowy. Portal e-Justice zawiera bezpośredni link do tej wyszukiwarki przy fladze Estonii. Litewskie UAB (Uždaroji akcinė bendrovė) weryfikuje się przez rejestr.lt. Oba rejestry są bezpłatne, zawierają dane o kapitale zakładowym, składzie zarządu, rocznych sprawozdaniach finansowych i ewentualnych postępowaniach.

Co konkretnie sprawdzać przy zagranicznym pożyczkodawcy przez e-Justice: datę rejestracji spółki matki, jej formę prawną i kapitał zakładowy, aktualny status (aktywna/w likwidacji/w restrukturyzacji), dane zarządu i ewentualne zmiany w ostatnich miesiącach, historię złożonych sprawozdań finansowych. Spółka która nie składała sprawozdań przez dwa lata lub jest w procesie wykreślenia z rejestru macierzystego kraju, nie jest podmiotem wobec którego można mieć pewność co do ciągłości operacyjnej.

Drugi zasób kluczowy przy zagranicznych pożyczkodawcach to rejestr upadłości – dostępny przez ten sam portal e-Justice. Unijny rejestr upadłości pozwala sprawdzić czy wobec danej spółki toczy się postępowanie upadłościowe w jakimkolwiek państwie UE. Dla pożyczkobiorcy ma to bezpośrednie znaczenie: firma w trakcie postępowania upadłościowego nadal może pobierać spłaty, które trafiają do masy upadłościowej – i formalnie ma obowiązek je egzekwować – a jednocześnie sama nie wypłaci nowych pożyczek prawidłowo.

Polskie rejestry Ministerstwa Finansów i jawność informacyjna jako drugi poziom weryfikacji

Dla spółek zarejestrowanych w Polsce lub posiadających polski oddział Ministerstwo Finansów udostępnia własny zestaw rejestrów publicznych – w tym rejestr VAT (tzw. biała lista) umożliwiający weryfikację numeru rachunku bankowego firmy przed dokonaniem przelewu. Numer rachunku do przelewu weryfikacyjnego podany przez firmę pożyczkową powinien być zgodny z rachunkiem widocznym w rejestrze VAT dla tego podmiotu. Rozbieżność to sygnał wymagający wyjaśnienia przed jakimkolwiek przelewem.

Szersze spojrzenie na polskie i unijne rejestry publiczne jako narzędzie jawności – z perspektywą prawną i opisem co konkretnie zawierają poszczególne wykazy – oferuje opracowanie InformacjaPubliczna.org poświęcone rejestrom unijnym. Portal ten, stworzony przez Sieć Obywatelską Watchdog Polska w 2006 roku, jest niezależnym centrum wiedzy o dostępie do informacji publicznej w Polsce – artykuł o rejestrach unijnych zawiera praktyczny przewodnik po strukturze portalu e-Justice i opisuje co konkretnie można w nim znaleźć przy weryfikacji podmiotów zagranicznych.

Ważne ograniczenie całego tego procesu: rejestr potwierdza istnienie i formalny status spółki, nie jej wiarygodność operacyjną. Spółka aktywna, z wysokim kapitałem i czystymi sprawozdaniami może prowadzić nieuczciwe praktyki wobec klientów. Dlatego weryfikacja przez rejestry unijne jest krokiem koniecznym przy zagranicznych podmiotach, ale niewystarczającym – uzupełnia ją sprawdzenie firmy w zestawieniu takim jak nasz ranking pożyczek gdzie obecność firmy oznacza weryfikację legalności działania na polskim rynku, oraz lektura wzoru umowy i formularza informacyjnego przed jakimkolwiek wnioskiem.

Kontekst polskiego rejestru zadłużeń – który jest stroną lustrzaną tego zagadnienia, bo pokazuje dłużników a nie pożyczkodawców – opisuje wpis Krajowy Rejestr Zadłużonych widziany od strony pożyczkobiorcy. Dla kontrastu z platformami zagranicznymi, starsze spojrzenie na pożyczki społecznościowe P2P z podmiotami o niejednoznacznej strukturze właścicielskiej znajdziesz we wpisie Pożyczki P2P: Finansowo, uMoney, FutureCapital i inne.