Psychologia finansowa opisuje efekt kotwicy jako mechanizm, w którym pierwsza zapamiętana wartość wpływa na ocenę kolejnych. Przy pożyczkach działa to precyzyjnie i na niekorzyść klienta: ktoś, kto pożyczył 1000 zł i oddał dokładnie 1000 zł, ma zakodowane, że „pożyczanie tu jest tanie”. Ta kotwa – koszt równy zero – zostaje w głowie przy kolejnym wniosku. Tymczasem struktura kosztów drugiej pożyczki u tego samego pożyczkodawcy nie ma z pierwszą nic wspólnego. To zupełnie inny produkt, sprzedawany pod tą samą nazwą.
Faraon24 zaznacza to wprost przy swoim zestawieniu bezpłatnych ofert: darmowość dotyczy wyłącznie pierwszej umowy dla nowego klienta. Ale uwaga pojawia się w opisie – nie w kalkulatorze, który klient otwiera przy składaniu kolejnego wniosku. A kalkulator przy drugiej pożyczce pokazuje już realne RRSO, które w segmencie krótkoterminowym potrafi przekraczać 400-500% w ujęciu rocznym.
Spirala refinansowania – jak jedna darmowa pożyczka zamienia się w sześć płatnych
Mechanizm spirali zaczyna się nie przy drugiej pożyczce, tylko przy pierwszej niespłaconej w terminie. Klient, który nie ma środków na spłatę w dniu wymagalności, ma do wyboru: prolongatę u aktualnego pożyczkodawcy za opłatą lub nową pożyczkę u kolejnego – żeby spłacić poprzednią. Oba ruchy generują koszt. Prolongata to zazwyczaj stała opłata za każde przedłużenie o 7 lub 14 dni, co w przeliczeniu annualizowanym daje wyższe efektywne oprocentowanie niż sama pożyczka. Nowa pożyczka u kolejnego pożyczkodawcy to z kolei już nie „pierwsza darmowa” – bo tam też już brało się wcześniej, albo wolna pula u nowych firm kurczy się z każdym miesiącem.
Konkretna trajektoria wygląda tak: styczeń – pierwsza darmowa 800 zł, spłata 800 zł. Luty – druga pożyczka 1000 zł z kosztem 180 zł, brakuje na spłatę. Marzec – prolongata 60 zł plus nowa pożyczka 600 zł żeby domknąć lukę. Kwiecień – trzy otwarte zobowiązania u dwóch pożyczkodawców, łączna obsługa długu pochłania 40% miesięcznego dochodu. Maj – jeden z pożyczkodawców przekazuje sprawę do windykacji. Łączny koszt: wielokrotność pierwotnej „darmowej” pożyczki z pierwszego miesiąca.
To nie jest scenariusz marginalny – to klasyczna ścieżka nadmiernego zadłużenia w segmencie krótkoterminowym, opisywana w raportach Rzecznika Finansowego i UOKiK jako jeden z głównych wzorców problemowych przy produktach BNPL i chwilówkach. Jedyna skuteczna bariera to decyzja podjęta przed złożeniem drugiego wniosku, nie po. Pytanie które warto sobie zadać jest jedno: czy źródło spłaty tej pożyczki jest pewne i niezależne od kolejnej pożyczki? Jeśli odpowiedź nie jest natychmiastowym „tak” – wniosek nie powinien zostać złożony.
Pracowałem w bankach oraz w parabankach. Zajmowałem się zdobywaniem nowych klientów, utrzymywaniem obecnych. Potem też zajmowałem się windykacją. Znam ich sposoby działania i wykorzystuje tą wiedzę dla Was w Faraon24.
Z Faraon24 jestem od samego początku. Zdobyte doświadczenie wykorzystuje głównie na polu pożyczek gotówkowych. Pracując w firmach pożyczkowych specjalizowałem się w szybkich chwilówkach. Najpierw były to pożyczki w punktach stacjonarnych, potem z dostawą do domu oraz finalnie udzielane przez Internet.
Nie zawsze graliśmy czysto. Wielu nadal tak gra. To co wiem to Wam opowiadam.