Zanim dyrektywa PSD2 weszła w życie w Polsce – a obowiązek udostępnienia API przez banki nastąpił 14 września 2019 roku – weryfikacja dochodu przy wniosku o pożyczkę wymagała papierowego zaświadczenia od pracodawcy, wydruku z systemu kadrowego lub wyciągu bankowego potwierdzanego pieczęcią placówki. Dziś te dokumenty są w procesie online zbędne. Zastąpiły je dane pobierane bezpośrednio z rachunku bankowego za zgodą klienta, przez uprawnionych dostawców usług AIS – Account Information Service.
AIS to jedna z dwóch głównych usług wprowadzonych przez PSD2. Podmiot posiadający licencję AISP (AIS Provider) może – po uzyskaniu wyraźnej zgody posiadacza rachunku – pobierać dane o historii transakcji, saldzie i wpływach z jednego lub wielu rachunków bankowych jednocześnie. Dane te są następnie analizowane i przekazywane instytucji finansowej jako podstawa do oceny zdolności do obsługi zobowiązania. Zaświadczenie zostaje zastąpione faktycznymi danymi transakcyjnymi – bez możliwości fałszerstwa, bez opóźnienia wynikającego z wystawiania dokumentów przez dział kadr.
Trzej aktywni dostawcy AIS na polskim rynku pożyczkowym i jak działają w praktyce
Kontomatik – najstarszy AISP działający na polskim rynku, opisywany szczegółowo we wpisie Kontomatik – co to jest i jak działa przy pożyczce online – był pionierem weryfikacji przez historię rachunku bankowego w Polsce, jeszcze przed formalnym wdrożeniem PSD2. Działa przez interfejs bankowy, do którego klient loguje się jednorazowo w procesie wnioskowania, a system pobiera dane transakcyjne z okresu zazwyczaj 3-6 miesięcy. Po przekazaniu danych dostęp wygasa – Kontomatik nie przechowuje stałego dostępu do rachunku.
Easy Check (Kaczmarski Group) to AISP z wpisem do rejestru podmiotów uprawnionych do świadczenia usługi AIS, prowadzonego przez KNF. Oprócz standardowego pobierania historii transakcji oferuje moduł AIS+ umożliwiający kategoryzację wydatków – system automatycznie klasyfikuje transakcje jako wpływy regularne, zobowiązania cykliczne, zakupy impulsywne, co daje pożyczkodawcy pełniejszy obraz struktury finansowej wnioskodawcy, nie tylko sumę wpływów.
TransactionLink – polski fintech, który nawiązał m.in. współpracę z Aasa Polska przy weryfikacji zdolności kredytowej klientów – to nowszy gracz stosujący podejście oparte na połączeniu danych AIS z dodatkowymi modelami predykcyjnymi. Partnerstwo z Aasa Polska, opisane przez Fintek.pl, jest przykładem jak firmy pożyczkowe integrują zewnętrznych AISP w procesie decyzyjnym zamiast budować własne systemy od zera.
Dla pożyczkobiorcy obecność któregokolwiek z tych systemów w procesie wniosku oznacza jedno: zgoda na AIS to nie formalność do „kliknięcia bez czytania”, lecz decyzja o udostępnieniu rzeczywistej historii finansowej za ostatnie miesiące. System widzi nie tylko sumę wpływów, lecz ich regularność, źródło (przelew z jednej firmy co miesiąc vs. wiele małych wpływów z różnych źródeł), obecność stałych poleceń zapłaty i cyklicznych zobowiązań. Pełna instrukcja działania AIS w kontekście KNF dostępna jest w opracowaniu KNF o otwartej bankowości i wymogach dyrektywy PSD2 (PDF).
Dlaczego umowa B2B i działalność jednoosobowa wciąż przegrywają z etatem – i jak AIS to ujawnia
Problem z weryfikacją dochodu przy samozatrudnieniu i kontraktach B2B jest starszy niż AIS – ale technologia open banking go nie rozwiązała, a w pewnym sensie go obnażyła. Temat ten opisuje wpis Samozatrudnienie a kredyt internetowy – jak skoring interpretuje dochód z działalności. Poniżej mechanizm od strony AIS.
System pobierający dane AIS widzi rachunek bankowy takim jaki jest. Na rachunku osoby na etacie: jeden przelew miesięcznie z tytułem „wynagrodzenie”, od tej samej firmy, od wielu miesięcy. Wzorzec regularny, przewidywalny, jednoznaczny. Na rachunku osoby na B2B lub prowadzącej działalność: wpływy od wielu podmiotów, różne kwoty, różne terminy, często z tytułami „faktura nr”, „zaliczka”, „wyrównanie”. Suma roczna może być wyższa niż etatowca – ale wzorzec jest nieregularny i algorytm ocenia prawdopodobieństwo przyszłych wpływów jako niższe.
To nie jest ocena moralna ani błąd – to statystyka. Modele predykcyjne są trenowane na historycznych danych spłacalności. Przy nieregularnych wpływach historyczna spłacalność w tej grupie jest statystycznie niższa. AIS nie zmienia tej oceny – dostarcza dokładniejszych danych do modelu, który i tak stosuje te same wagi.
Praktyczna konsekwencja: osoba na B2B z wyższym dochodem niż etatowiec może dostać niższy limit lub odmowę w tej samej instytucji. Niweluje to do pewnego stopnia faktyczne dostarczenie historii z rachunku firmowego razem z rachunkiem osobistym – co niektóre systemy AIS obsługują łącząc dostęp do obu rachunków w jednym procesie. Zestawienie firm uwzględniających różne formy dochodu przy wniosku znajdziesz w rankingu pożyczek.
Pracowałem w bankach oraz w parabankach. Zajmowałem się zdobywaniem nowych klientów, utrzymywaniem obecnych. Potem też zajmowałem się windykacją. Znam ich sposoby działania i wykorzystuje tą wiedzę dla Was w Faraon24.
Z Faraon24 jestem od samego początku. Zdobyte doświadczenie wykorzystuje głównie na polu pożyczek gotówkowych. Pracując w firmach pożyczkowych specjalizowałem się w szybkich chwilówkach. Najpierw były to pożyczki w punktach stacjonarnych, potem z dostawą do domu oraz finalnie udzielane przez Internet.
Nie zawsze graliśmy czysto. Wielu nadal tak gra. To co wiem to Wam opowiadam.